20:06 ICT Thứ tư, 17/10/2018

Thông tin cần thiết

Diễn đàn sinh viên

Diễn đàn sinh viên

Cổng thông tin SV

Quảng cáo trái (Cổng thông tin)

Cổng thông tin GV

Cổng thông tin GV (trái)

Trang nhất » Thông tin cần thiết » Thông báo

Trưởng khoa điện, Điện tử - Cơ khí & Xây dựng tham dự hội nghị khoa học “Vận dụng quan điểm của Các Mác về vai trò cách mạng công nghiệp trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0”.

Thứ tư - 06/06/2018 09:05
Trưởng khoa điện, Điện tử - Cơ khí & Xây dựng tham dự hội nghị khoa học “Vận dụng quan điểm của Các Mác về vai trò cách mạng công nghiệp trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0”.

Trưởng khoa điện, Điện tử - Cơ khí & Xây dựng tham dự hội nghị khoa học “Vận dụng quan điểm của Các Mác về vai trò cách mạng công nghiệp trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0”.

More than 100 years ago, Marx made predictions about the unification of science and manufacturing with the famous thesis: "To a certain level of development," popular social knowledge " (scientific) turned into "direct production force" "(1). Today, with the industrial revolution 4.0, that point of C.Mark is gradually becoming a convincing reality. This is becoming more and more powerful and has become an indispensable trend in the development of modern manufacturing in the world. Industrial revolution 4.0 has played an increasingly important and important role in the production of society and in human life and is a prominent feature of today's age and a factor that characterizes the force. modern production. In this article, we would like to talk about his point of view and the development of some solutions to promote the effectiveness of the industrial revolution 4.0 for the development of production forces in our country today
Cách đây hơn 100 năm, C.Mác đã đưa ra dự đoán về xu thế nhất thể hoá giữa khoa học và sản xuất bằng luận điểm nổi tiếng: “Đến một trình độ phát triển nào đó thì “tri thức xã hội phổ biến” (khoa học) biến thành “lực lượng sản xuất trực tiếp””(1). Ngày nay, với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, luận điểm đó của C.Mác đang dần trở thành hiện thực một cách đầy thuyết phục. Điều này đang ngày càng diễn ra mạnh mẽ và trở thành xu thế tất yếu trong sự phát triển của nền sản xuất hiện đại trên thế giới. cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 ngày càng đóng vai trò quan trọng, to lớn trong nền sản xuất xã hội và trong đời sống nhân loại, đồng thời là một đặc điểm nổi bật của thời đại ngày nay và là yếu tố đặc trưng cho lực lượng sản xuất hiện đại[1]. Trong bài viết này, chúng tôi muốn nói về luận điểm đó của ông và vấn đề phát triển một số giải pháp để phát huy hiệu quả của cách mạng công nghiệp 4.0  đối với sự phát triển của lực lượng sản xuất ở nước ta hiện nay
I. Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.
 
Cách mạng công nghệ đương đại bắt đầu từ sau chiến tranh thế giới thứ hai, có nguyên nhân từ sự cố gắng thích nghi của chủ nghĩa tư bản với tình hình khủng hoảng kinh tế và sự tan rã của hệ thống thuộc địa, từ cuộc chiến tranh lạnh giữa hai hệ thống chính trị. Nó phát triển với tốc độ ngày càng nhanh, đem đến cho con người những sức mạnh phi thường, mở rộng nhận thức và khả năng tư duy của con người, làm biến đổi sâu sắc đời sống nhân loại, đưa nền văn minh nhân loại quá độ sang kỉ nguyên trí tuệ với cốt lõi là nền kinh tế tri thức, đặt khoa học và công nghệ vào vị trí của lực lượng sản xuất trực tiếp. Những lĩnh vực phát triển chủ yếu của cuộc cách mạng công nghệ là năng lượng, động lực, điện tử, tin học, công nghệ sinh học, công nghệ các vật liệu mới, công nghệ tự động hoá v.v.
Một số cột mốc đáng chú ý như: năm 1957 vệ tinh nhân tạo chinh phục không gian, 1969 con người đặt chân lên mặt trăng, 1967 phát minh lade, 1964 truyền hình qua vệ tinh nhân tạo, 1973 tổng hợp gene, 1965 chế tạo mạch tổ hợp cho máy tính điện tử, 1971 chế tạo bộ vi xử lí, 1994 ra đời máy tính điện tử sinh học dựa trên cấu tạo bộ óc con người, 1996 nhân bản vô tính động vật có vú đầu tiên v.v.
Cuộc cách mạng công nghệ này thừa hưởng một cách trực tiếp thành quả của cuộc cách mạng khoa học thế kĩ XX. Vì vậy, thuật ngữ cách mạng khoa học và công nghệ dần trở nền phổ biến[2].
 
Với cuộc CMCN4,bên cạnh việc tìm ra những nguồn/dạng năng lượng mới và công nghệ sử dụng và khai thác nguồn/dạng năng lượng mới này, còn có các công nghệ nhắm tới việc sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực hiện có bằng các công nghệ nhúng, công nghệ phái sinh. Dựa trên nền tảng là những thành công rực rỡ trong các lĩnh vực khoa học tự nhiên như toán học, vật lý, hóa học, khoa học xã hội và nhân văn, các lĩnh vực khoa học và công nghệ (KH&CN) như công nghệ tin học, công nghệ vật liệu, công nghệ sinh học, công nghệ nông nghiệp, y dược, nhân loại đã có nhiều phát kiến đổi mới sáng tạo và ứng dụng phục vụ hiệu quả lợi ích của con người. Bản chất của cuộc CMCN4 là khai thác tối ưu các yếu tố nguồn lực như vậy, trong một mối tương tác và hỗ trợ lẫn nhau, thúc đẩy nhau phát triển[3].
 
Cuộc CMCN4 còn dẫn tới những thay đổi trong khái niệm đổi mới công nghệ, trang thiết bị sản xuất. Hiện nay, giá trị gia tăng của ngành sản xuất phụ thuộc chủ yếu vào việc gia công vật liệu thành sản phẩm, đưa vào đó phần mềm hoặc hệ thống điều khiển. Tuy nhiên, trong tương lai, dựa vào thu thập nhu cầu của khách hàng qua hệ thống kết nối Internet, nhà sản xuất sẽ chỉ cập nhật phần mềm chứ không cần bán sản phẩm phần cứng khác. Thêm vào đó, không chỉ sản phẩm, mà cả thiết bị sử dụng trong sản xuất cũng chỉ cần cập nhật phần mềm để thêm tính năng mới mà không cần phải thay thế chi tiết hay bộ phận.
 
Cuộc CMCN 4.0 đang xóa nhòa khoảng cách giữa thế giới thực với thế giới ảo thông qua các công nghệ tiên tiến, sự đổi mới, sáng tạo không ngừng. Nếu trước đây phải mất gần một thế kỷ để chuyển từ cuộc cách mạng công nghiệp cũ sang cuộc cách mạng công nghiệp mới, thì CMCN 4.0 xuất hiện chỉ sau cuộc CMCN lần thứ 3 chưa đầy nửa thế kỷ. Mức độ ảnh hưởng, lan tỏa của cuộc cách mạng này diễn ra trên quy mô toàn cầu, với tốc độ nhanh hơn những gì đã xảy ra từ trước đến nay và dự báo sẽ làm thay đổi toàn bộ hệ thống sản xuất, quản lý và quản trị trên toàn thế giới.
 
II. Cuộc cách mạng công nghệ 4.0 đang tiếp tục diễn ra trong thế kỷ XXI với một số đặc điểm lớn sau:
Một là, sự vượt lên trước của khoa học so với kĩ thuật và công nghệ đã tạo điều kiện đẩy nhanh tiến bộ công nghệ. Tiến bộ công nghệ lại thúc đẩy khoa học phát triển nhanh hơn và đưa khoa học trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp.
Hai là, các yếu tố riêng biệt của quá trình sản xuất được kết hợp hữu cơ với nhau và được kết nối thành một hệ thống liên kết mạng trên qui mô quốc gia và quốc tế (máy điều khiển + máy động lực + máy công cụ + máy vận chuyển + kết nối mạng và liên mạng), tạo điều kiện xuất hiện các hệ thống công nghệ mới về nguyên tắc.
Ba là, lao động chân tay chuyển dần sang lao động trí tuệ trong quá trình sản xuất dẫn đến sự thay đổi về căn bản vai trò của con người trong sản xuất, từ chỗ bị lệ thuộc và bị trói chặt (quan hệ một chiều) vào quá trình sản xuất tiến lên làm chủ và chi phối lại quá trình sản xuất (quan hệ hai chiều).
Bốn là, tạo một bước ngoặt trong toàn bộ hệ thống lực lượng sản xuất, nâng cao đáng kể năng suất và hiệu quả của nền sản xuất xã hội, cũng như tác động một cách sâu sắc và toàn diện tới các quan hệ kinh tế đối ngoại và mọi lĩnh vực đời sống xã hội khiến phân công lao động xã hội trong phạm vi quốc gia và quốc tế ngày càng mở rộng, quan hệ sản xuất ngày càng tiến bộ.
Năm là, CMCN 4.0 dựa trên nền tảng công nghệ số và tích hợp tất cả các công nghệ thông minh để tối ưu hóa quy trình, phương thức sản xuất; với những công nghệ đang và sẽ có tác động lớn như công nghệ in 3D, công nghệ sinh học, công nghệ vật liệu mới, công nghệ tự động hóa, robot… Trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp, viễn cảnh các nhà máy thông minh trong đó các máy móc được kết nối internet và liên kết với nhau qua một hệ thống có thể tự hình dung toàn bộ quy trình sản xuất rồi đưa ra quyết định sẽ không còn xa. Có thể thấy, cuộc CMCN 4.0 tác động đến tất cả các lĩnh vực kinh tế - xã hội như: công nghiệp, nông nghiệp, tài chính ngân hàng, lao động, việc làm, giao thông vận tải, dệt may, du lịch, y tế, giáo dục và đào tạo đến doanh nghiệp và các địa phương.
III. Giải pháp
Trên cơ sở các phân tích nêu trên, để hoạt động khoa học và công nghệ thực sự phát huy hiệu quả đối với sự phát triển của lực lượng sản xuất ở nước ta hiện nay, cần thực hiện tốt một số giải pháp chủ yếu sau đây:
Một là, tiếp tục đổi mới, hoàn thiện cơ chế, chính sách, luật pháp để xây dựng, sử dụng và phát huy có hiệu quả đội ngũ cán bộ khoa học - kỹ thuật hiện có, nâng cao tính cạnh tranh trong hoạt động của các cá nhân và tổ chức làm khoa học để tạo động lực phát triển khoa học và công nghệ; thu hút có hiệu quả các nguồn lực xã hội, các thành phần kinh tế, các nhà đầu tư trong và ngoài nước để phục vụ phát triển hạ tầng khoa học và công nghệ trực tiếp sản xuất; tập trung đầu tư xây dựng các khu công nghệ có quy mô hợp lý, phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của từng tỉnh và vùng; chú trọng đào tạo nguồn nhân lực khoa học và công nghệ trực tiếp sản xuất. Trên cơ sở đó, có chính sách khuyến khích các doanh nghiệp trong và ngoài nước, các tổ chức khoa học và công nghệ có khả năng nghiên cứu ứng dụng, cải tiến công nghệ nhằm phục vụ trực tiếp nhu cầu sản xuất kinh doanh của xã hội tham gia vào các khu công nghệ này.
Hai là, đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học và thực hiện xã hội hoá lĩnh vực khoa học và công nghệ đi đôi với xoá bỏ cơ chế quan liêu, độc quyền trong khoa học để tạo điều kiện, môi trường cho cạnh tranh bình đẳng trong lĩnh vực này. Hình thành các tổ chức nghiên cứu khoa học và công nghệ tập trung để hỗ trợ giải quyết các nhu cầu về công nghệ của doanh nghiệp. Các tổ chức này có thể là đơn vị sự nghiệp công lập, ngoài công lập hoặc doanh nghiệp khoa học và công nghệ. Đa dạng hoá và nâng cao chất lượng các hoạt động đào tạo nguồn nhân lực lao động kỹ thuật theo hướng thích ứng với nhu cầu thị trường (kể cả với những thị trường công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu quy mô lớn) và phục vụ trực tiếp nhu cầu của doanh nghiệp. Khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia liên kết đào tạo nguồn nhân lực khoa học và công nghệ cũng như thu hút nhân lực kỹ thuật cao từ nước ngoài. Tiếp tục chuyển đổi các đơn vị sự nghiệp nghiên cứu khoa học theo mô hình tổ chức khoa học và công nghệ công lập, hoạt động theo Nghị định số 115/2005/NĐ-CP ngày 5/9/2005 của Chính phủ quy định cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của tổ chức khoa học và công nghệ công lập.
Cần lưu ý rằng, xã hội hoá hoạt động nghiên cứu, đào tạo khoa học và công nghệ là việc làm cần thiết. Tuy nhiên, không thể chỉ dừng lại ở việc tạo thuận lợi trong việc thành lập, tổ chức hoạt động, tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các tổ chức này, mà phải tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với các hoạt động của nó để đảm bảo đúng định hướng của Đảng và Nhà nước, đồng thời thống nhất công tác quản lý nhà nước giữa hai lĩnh vực khoa học và công nghệ và đào tạo, tránh tình trạng dàn trải ở quá nhiều bộ, ngành, cơ quan.
Ba là, tiếp tục đổi mới công tác lý luận trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, đảm bảo có hệ thống đối với những vấn đề mang tính chiến lược và tính dự báo, làm cơ sở cho việc hoạch định chiến lược, chính sách phát triển khoa học và công nghệ của Chính phủ. Để làm được điều này, việc tổng kết kinh nghiệm từ thực tiễn là hết sức quan trọng. Lý luận trong lĩnh vực khoa học và công nghệ phải có mối liên hệ chặt chẽ và phù hợp với lý luận trong các lĩnh vực khoa học khác, như lý luận về mục tiêu đổi mới thể chế kinh tế, về mục tiêu giáo dục và đào tạo, về chế độ sở hữu, v.v..
Bốn là, căn cứ đặc điểm và tình hình của đất nước, tiềm lực kinh tế - xã hội và trình độ phát triển của khoa học và công nghệ trong từng giai đoạn để xác định mục tiêu trọng điểm và lựa chọn nhiệm vụ trọng tâm tập trung đầu tư cho công tác nghiên cứu khoa học, đảm bảo thiết thực, hiệu quả, tránh ôm đồm vượt quá khả năng hoặc xác định không rõ mục tiêu trọng điểm của việc nghiên cứu, dẫn đến lãng phí nguồn lực. Các phân tích khoa học và thực tế đã chỉ ra rằng, trong 4 yếu tố cơ bản làm cho đất nước phát triển, nếu có nguồn nhân lực và hạ tầng kỹ thuật thì có thể thu hút được vốn và công nghệ. Vì thế, đối với hoàn cảnh của Việt Nam hiện nay, trước tiên cần chú trọng đào tạo nguồn nhân lực khoa học và công nghệ có chất lượng cao và hạ tầng kỹ thuật để đáp ứng tốt đòi hỏi của sự phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế. Thực tiễn cho thấy, chỉ các nước lớn, có tiềm lực mạnh về nhiều mặt mới đủ khả năng tập trung cho cả 3 loại nghiên cứu, các nước trung bình chỉ đủ khả năng tập trung cho nghiên cứu triển khai và nghiên cứu sản xuất, một số nước như Hàn Quốc chỉ tập trung cho nghiên cứu triển khai, Trung Quốc tập trung cho nghiên cứu triển khai và nghiên cứu lý thuyết... và điều đó mới đưa lại hiệu quả thiết thực trong thực tiễn. Ngoài ra, việc lựa chọn con đường nghiên cứu khoa học và công nghệ cũng cần cần nhắc trên cơ sở kế thừa kinh nghiệm của các nước đi trước. Chẳng hạn, ở châu Âu trước đây, việc nghiên cứu khoa học diễn ra theo chu trình thuận từ nghiên cứu lý thuyết đến nghiên cứu triển khai và nghiên cứu sản xuất, tức là từ khoa học đến công nghệ, nhưng ở một số nước châu á lại chọn con đường phát triển theo chu trình nghịch từ nghiên cứu sản xuất đến nghiên cứu triển khai và nghiên cứu lý thuyết, tức là từ công nghệ đến khoa học, và điều này đã đem lại hiệu quả to lớn bất ngờ. Điển hình là trường hợp của Nhật Bản thời Minh Trị đã mua máy móc của phương Tây để sản xuất và bắt chước công nghệ, tiếp theo là cải tiến và xây dựng công nghệ riêng, rồi mới từng bước xây dựng một nền khoa học. Nhờ vậy, chỉ sau một thời gian ngắn, Nhật Bản đã trở thành một quốc gia hùng mạnh về khoa học và công nghệ. Sau này, Hàn Quốc với chính sách phát triển các khu công nghệ, Trung Quốc với quyết tâm trở thành “công xưởng của thế giới”... thực chất đều lựa chọn con đường phát triển khoa học và công nghệ theo chu trình nghịch và đã đạt được những thành tựu to lớn.
Năm là, thúc đẩy và tạo điều kiện về cơ chế, chính sách, nhất là cơ chế tài chính cho mối liên doanh, liên kết giữa “bốn nhà” (Nhà nước, nhà doanh nghiệp, nhà khoa học, nhà nông) để ứng dụng có hiệu quả khoa học và công nghệ vào sản xuất trong quá trình sản xuất hàng hoá. Bên cạnh đó, Nhà nước cần tạo môi trường văn hoá - xã hội và đẩy mạnh công tác truyền thông để người dân hiểu và tôn trọng khoa học và công nghệ cũng như việc ứng dụng nó trong sản xuất và đời sống. Đây cũng là cơ sở quan trọng cho việc xây dựng một nền văn hoá mới tiên tiến mà ở đó, có sự thống nhất giữa những yếu tố truyền thống với yếu tố hiện đại.
Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đang diễn ra với tốc độ nhanh chóng, trong đó cách mạng trong lĩnh vực khoa học đang vượt trước cách mạng trong lĩnh vực kỹ thuật và công nghệ đã tạo điều kiện đẩy nhanh tiến bộ công nghệ. Ngược lại, sự tiến bộ của công nghệ lại thúc đẩy khoa học phát triển nhanh hơn nữa và đưa khoa học trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp trong nền kinh tế toàn cầu hoá. Khoa học và công nghệ đã và đang trở thành động lực phát triển hàng đầu của lực lượng sản xuất ở hầu hết các quốc gia phát triển trên thế giới. Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ khiến tốc độ thay đổi mọi mặt của đời sống xã hội diễn ra nhanh tới mức chưa từng xảy ra trong lịch sử nhân loại từ trước tới nay. Bên cạnh mặt tích cực, sự phát triển của nó cũng khiến nhiều quốc gia, các tổ chức và định chế quốc tế lớn khó quản lý hay kiểm soát sự thay đổi đó một cách hiệu quả, đồng thời đặt ra không ít thách thức lớn đối với nhân loại. Để khắc phục và đối phó có hiệu quả với những vấn đề nêu trên, đòi hỏi sự nỗ lực chung và hợp tác chặt chẽ giữa các quốc gia, dân tộc, không phân biệt văn hoá, thể chế chính trị. Trong bối cảnh đó, sự phát triển của khoa học và công nghệ cũng như xu thế nhất thể hoá giữa khoa học và công nghệ với sản xuất phải được định hướng và quản lý chặt chẽ, nhằm mục tiêu vì con người, vì sự phát triển bền vững và tiến bộ xã hội.
KẾT LUẬN
CMCN 4.0 đang diễn ra mọi nơi, đây là xu thế tất yếu của thời đại. Điều quan trọng là Việt Nam nói chung và Đồng Nai nói riêng phải trang bị tốt nền tảng vững chắc, không làm theo phong trào mà thực sự phải hào hứng, nắm bắt các cơ hội để xây dựng chiến lược thích ứng CMCN 4.0, thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển. Để tiếp cận CM Công nghiệp 4.0 đi vào từng ngành, từng lĩnh vực trên địa bàn, lãnh đạo tỉnh đang bám sát chủ trương của Chính phủ, bộ, ngành trung ương và cam kết luôn đồng hành, lắng nghe, gặp gỡ, kịp thời trao đổi tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp để hình thành và phát triển các loại hình sản xuất kinh doanh có khả năng tăng trưởng nhanh dựa trên khai thác tài sản trí tuệ, công nghệ, mô hình kinh doanh mới
 
TÀI LIỆU THAM KHẢO
 
  1. Bộ Khoa học và Công nghệ - Những cơ hộithách thức của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đối với việt nam 
  2. http://dangcongsan.vn/tu-lieu-van-kien/ho-so-su-kien/doc-1918201511214046.html
  3. Cách mạng công nghệ 4.0 đảo lộn tất cả. Tuổi trẻ cuối tuần ngày 26/2/2017
  4. Khoảnh khắc sự thật ở Muy nich. Tuổi trẻ cuối tuần ngày 26/2/201
  5. Dạy nghề trong thời cách mạng trí tuệ nhân tạo. Tuổi trẻ cuối tuần 14/4/2017
  6. https://www.baomoi.com/tac-dong-cua-cuoc-cach-mang-cong-nghiep-4-0-doi-voi-co-so-giao-duc-dai-hoc-o-viet-nam-va-goi-y-chinh-sach-cho-viet-nam/c/23125511.epi
 


[1] http://dangcongsan.vn/tu-lieu-van-kien/ho-so-su-kien/doc-1918201511214046.html
[2] Cũng có một cách xác định khác: cuộc cách mạng khoa học công nghệ lần thứ I (thế kỷ 18) bắt nguồn từ giai đoạn thay thế lao động thủ công bằng lao động cơ giới; cuộc cách mạng khoa học công nghệ lần thứ II (thế kỷ 19) tiêu biểu là sản xuất điện năng và nền sản xuất đại cơ giới, cuộc cách mạng khoa học công nghệ lần thứ III, động lực chính là khoa học và công nghệ, hình thành từ giữa thế kỷ XX
[3] Bộ Khoa học và Công nghệ - Những cơ hộithách thức của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đối với việt nam 
 

Tác giả bài viết: Lưu Hồng Quân

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Thăm dò ý kiến

Chương trình đào tạo cần?

Công bố toàn bộ chương trình khoá học

Cải tiến phù hợp với doanh nghiệp

Chú trọng đến thực hành thực tập

Quan tâm đến nghiên cứu khoa học

Tất cả các ý kiến trên

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 32


Hôm nayHôm nay : 989

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 23807

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 1661984